Opieka całodobowa nad senioremPomimo wyjątkowego charakteru roli każdego opiekuna, opiekę rodzinną charakteryzują szerokie i różnorodne obszary działalności. Opieka obejmuje zarówno pomoc w codziennych czynnościach i zapewnienie bezpośredniej opieki podopiecznym seniorom, a także poruszanie się po złożonych systemach opieki nad osobami niedołężnymi, niepełnosprawnymi z tytułu ich schorzeń.

Opieka całodobowa nad seniorem obejmuje: 

  • zadania opiekuńcze,
  • pomoc w pracach domowych,
  • mobilność,
  • wsparcie emocjonalne, społeczne,
  • opieka zdrowotna i medyczna.

Każde z powyższych zadań  ma wiele czynności, w które angażuje się opieka całodobowa nad seniorem, w tym na przykład ciągłe rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji, komunikowanie się z członkami rodziny oraz pracownikami służby zdrowia, opieki społecznej, agencji, a także ciągła czujność nad podopiecznym.  Sposób, w jaki opiekunowie radzą sobie z tymi zadaniami, zależy od ich wartości, preferencji, wiedzy i umiejętności, a także od zaangażowania indywidualnego.


Co opieka całodobowa nad seniorem robi dla osób starszych?

Różna jest kombinacja czynności związanych z opieką nad osobą starszą. Jedną z trudniejszych jest  opieka nad osobami z demencją. Jest jednym z najbardziej wymagających rodzajów opieki. Drugim  trudnym rodzajem opieki jest opieka nad seniorami chorymi na choroby nowotworowe. Na przykład zauważono, że chorzy na raka częściej pomagali opiekunowi przy wstawaniu z łóżka podczas gdy opiekunowie z demencją częściej radzili sobie z nietrzymaniem moczu.


Pomoc w pracach domowych

Następnymi zadaniami jakie zapewnia opieka całodobowa nad seniorem jest pomoc opiekunów w pracach domowych, takich jak:

Zakupy dla seniora, pranie pościeli, bielizny podopiecznego, drobne prace domowe w otoczeniu seniora, utrzymanie porządku w pomieszczeniach, gdzie przebywa podopieczny, ścieranie kurzy, podlewanie kwiatów, posiłki dla seniora, transport seniora np. do lekarza, rodziny na rehabilitację, spacery z seniorem, rachunki, zarządzanie pieniędzmi seniora  ogólne utrzymanie domu, opieka specjalistyczna, a nawet wyprowadzanie psa na spacer. Obowiązki te są często wykonywane codzienne, jeśli starsza osoba potrzebuje pomocy z powodu ograniczeń zdrowotnych lub funkcjonalnych.


Zadania związane z mobilnością

Opiekunowie sprawujący opiekę nad osobami starszymi pomagają swojemu podopiecznemu w czynnościach takich jak:

  • poruszanie się po domu w obrębie gospodarstwa domowego,
  • przyjmowaniu  leków,
  • umawianie wizyt lekarskich.

Seniorzy otrzymują najwyższy poziom pomocy od swoich  opiekunów. Ponadto opiekunowie osób starszych pomagają w innych czynnościach niezbędnych dla poprawy stanu zdrowia osoby podopiecznej takich jak np.:

  • zarządzanie lekami,
  • zadania medyczne przy ranach pielęgnacyjnych skóry.

Seniorzy  z demencją lub innymi schorzeniami, które poważnie upośledzają funkcje poznawcze, mogą również wymagać stałego nadzoru i praktycznej pomocy ze względu na ich ograniczenia ruchowe.

 

Opieka całodobowa nad seniorem obejmuje także czynności jak:

  • chodzenie z podopiecznym (asekuracja),
  • przenoszenie np.: wchodzenie i wychodzenie z łóżka i krzeseł, przechodzenie z łóżka na wózek inwalidzki,
  • kąpiel lub prysznic,  
  • ubieranie się i rozbieranie podopiecznego,
  • karmienie podopiecznego,
  • toaleta np.: wchodzenie i wychodzenie z toalety,  
  • radzenie sobie z nietrzymaniem moczu czy stolca.

 

Wsparcie emocjonalne i społeczne

Kiedy seniorzy po raz pierwszy potrzebują opieki z powodu rosnącej słabości lub  wyniszczającej choroby, wymagają wtedy wsparcia emocjonalnego i społecznego, które różni się od zwykłych relacji  między członkami rodziny . Nie zawsze rodzina jest w stanie zagwarantować odpowiednie wsparcie emocjonalne. Dlatego jedną z ważnych zmian jest równowaga wzajemności w relacji między opiekunem, a odbiorcą opieki (podopiecznym).  Ponadto reakcja emocjonalna osoby objętej opieką na zmieniające się okoliczności związane z postępującą chorobą  może wymagać wyższego poziomu emocjonalnego wsparcia ze strony opiekuna. Opieka nad osobą starszą wymaga wówczas więcej cierpliwości, zrozumienia i oddania.

W wyniku postępującej choroby czy wieku podopiecznego opiekunowie mogą mieć do czynienia z objawami takimi jak:

  • lęk,
  • depresja,
  • drażliwość,
  • złość,
  • całkowite zamknięcie się przed opiekunem włącznie z odmową przyjmowania pokarmów i leków.

Zmiany te mogą być na początku prawie niezauważalne. Wraz z postępującą chorobą, zmiany w relacji mogą przybierać na sile. I odwrotnie, zmiany w relacjach mogą nastąpić nagle, jak w przypadku udaru.

 

Wśród  przypadków jakie zaobserwowano po udarze w badaniu, w pierwszym roku opieki poudarowej, opiekunowie ankietowani  zgłosili najbardziej stresujące problemy występujące u podopiecznych  takie jak:

  • słaba komunikacja z podopiecznym,
  • podopieczny  smutny,
  • podopieczny przygnębiony,
  • podopieczny czuł się samotny,
  • podopieczny czuł się bezwartościowy lub jak ciężar
  • podopieczny wydawał się  niespokojny lub zmartwiony,
  • narastająca frustracja związana z pogorszeniem stanu zdrowia,
  • kwestie intymności.

 

Opieka  zdrowotna i medyczna

Zaangażowanie rodziny przy aktywnym udziale opiekunów osób starszych  w sprawy zdrowotne i medyczne w domu stało się bardziej powszechne i często jest znacznie bardziej złożone niż kiedyś.  Opieka całodobowa nad seniorem wykonuje szereg czynności pielęgniarskich, medycznych, które kiedyś były wykonywane wyłącznie przez licencjonowanych lub certyfikowanych specjalistów w szpitalach lub domach opieki. Jest to efekt nieustających wysiłków zmierzających do skrócenia czasu hospitalizacji i szybszy powrót do zdrowia podopiecznych. Dziedzina opieki zdrowotnej i medycznej w roli opiekuńczej jest coraz bardziej złożona. Kiedyś po prostu podawano leki i świadczono opiekę podopiecznemu. Obecnie leki przepisywane do użytku domowego są dostarczane nie tylko doustnie, ale także w postaci plastrów, inhalacji, zastrzyków i dożylnie. Gdy podopieczny jest poważnie chory lub poważnie upośledzony, opiekun może również zarządzać procedurami i sprzętem technicznym, takim jak rurki do karmienia i drenażu, cewniki, a także zarządzać objawami i monitorować stan podopiecznego 24 godziny w porozumieniu i pod nadzorem  lekarza i pielęgniarki. 

 

Podczas leczenia raka opiekunowie są odpowiedzialni za wykonywanie wielu czynności związanych z opieką zdrowotną i medyczną w domu, w tym takimi jak:

  • skutki uboczne choroby (wymioty, biegunka, zatwardzenie, bóle, etc),
  • żywienie dojelitowe,  
  • opatrywanie ran,
  • obsługa pomp infuzyjnych,
  • leczenie ostrych stanów jak np.: gorączka, odwodnienie.

Seniorzy mający inne przewlekłe schorzenia towarzyszące oprócz nowotworu, takie jak choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, zapalenie stawów, zły stan zdrowia psychicznego, problemy z poruszaniem się czy inne mogą bardzo komplikować  leczenie chorób współistniejących przy leczeniu onkologicznym .

 

Koordynacja opieki

Rola opiekunów osób starszych po wypisaniu podopiecznego ze szpitala lub innej wykwalifikowanej placówki opiekuńczej jest bardzo ważna. Specyficzna rola opiekuna podczas tego procesu może się różnić w zależności od potrzeb opieki osoby starszej, relacji opiekuna do seniora oraz miejsca zamieszkania opiekuna w stosunku do tej osoby. Biorąc pod uwagę, że obecne badania pokazują, jak  dostępność i gotowość opiekunów może wpływać na jakość i przebieg opieki poszpitalnej osób korzystających z opieki oraz że pomoc opiekuńcza znacznie skraca czas rekonwalescencji po chorobie rola opieki nad osobami starszymi odgrywa kluczową rolę w szybkim i bezpiecznym powrocie do zdrowia seniora.