Choroba afektywna dwubiegunowa jest zaburzeniem nastroju, które może powodować intensywne wahania nastroju. Oprócz wahań nastroju choroba afektywna dwubiegunowa powoduje zmiany w zachowaniu, poziomie energii i poziomie aktywności.
- Czasami możesz czuć się niezwykle nadpobudliwy, drażliwy lub pełen energii. To się nazywa epizod maniakalny.
- Innym razem możesz czuć się przygnębiony, smutny, obojętny lub beznadziejny. To nazywa się epizodem depresyjnym.
- Możesz mieć jednocześnie objawy maniakalne i depresyjne. To nazywa się epizodem mieszanym.
Zaburzenie afektywne dwubiegunowe dawniej nazywano także depresją maniakalną i zaburzeniem maniakalno-depresyjnym.
Choroba dwubiegunowa, jakie są rodzaje?
Istnieją trzy główne typy choroby afektywnej dwubiegunowej:
Zaburzenie dwubiegunowe typu I
Są to epizody maniakalne trwające co najmniej 7 dni lub objawy maniakalne poważne wymagające natychmiastowej porady czy opieki szpitalnej. Częste są również epizody depresyjne. Często trwają one co najmniej dwa tygodnie. Ten typ zaburzenia afektywnego dwubiegunowego może również obejmować epizody mieszane.
Zaburzenie dwubiegunowe typu II
Typ II obejmuje epizody depresyjne. Jednak zamiast pełnoobjawowych epizodów maniakalnych występują epizody hipomanii. Hipomania ( to stan podwyższonego nastroju, energii, aktywności i euforii) jest mniej ciężką wersją manii.
Zaburzenie cyklotymiczne
Cyklotymia, również obejmuje objawy hipomaniakalne i depresyjne. Nie są one jednak tak intensywne ani długotrwałe jak epizody hipomaniakalne lub depresyjne. Objawy zwykle trwają co najmniej dwa lata u dorosłych.
W przypadku każdego z tych typów występowanie czterech lub więcej epizodów manii albo depresji w ciągu roku określa się mianem „szybkich cykli”.
Choroba dwubiegunowa, objawy
Objawy choroby dwubiegunowej mogą być różne. Obejmują one wahania nastroju, znane jako epizody nastroju:
Epizod maniakalny
Odczuwanie nerwowości lub pobudzenia, większa aktywność niż zwykle
Bardzo wybuchowy temperament lub bycie wyjątkowo drażliwym
Mowa i myśli bardzo szybkie
Osoba czuje się bardzo dobrze, wysoko lub radośnie
Potrzeba mniej snu
Czujesz, że jesteś niezwykle ważny, utalentowany lub potężny
Podejmuje ryzykowne działania, które świadczą o braku rozsądku.
Epizod depresyjny
Odczuwa się smutek, beznadzieję lub bezwartościowość
Czujesz się samotny lub izolujesz się od innych
Mowa bardzo wolna, uczucie, że nie ma się nic do powiedzenia lub zapominanie wielu rzeczy
Osoba ma mało energii
Spanie, za dużo
Jedzenie, za dużo lub za mało
Brak zainteresowania zwykłymi czynnościami
Niemożność wykonania nawet najprostszych czynności
Myśli samobójcze lub o śmierci
Epizod mieszany
obejmuje zarówno objawy maniakalne, jak i depresyjne.
Możesz czuć się bardzo smutny, pusty lub beznadziejny, a jednocześnie czuć się niezwykle naenergetyzowany.
Niektóre osoby z chorobą dwubiegunową mogą mieć łagodniejsze objawy. Na przykład mogą czuć się bardzo dobrze i stwierdzić, że wiele są w stanie zrobić. Mogą nie czuć, że coś jest nie tak. Ale osoby bliskie i rodzina mogą zauważyć wahania nastroju i zmiany w poziomie aktywności. Mogą zaobserwować, powtarzające się zachowanie nietypowe, po dobrym nastroju może przyjść ciężka depresja. Epizody nastroju mogą trwać tydzień lub dwa, a czasami dłużej. Podczas epizodu objawy zwykle występują codziennie przez większość dnia.
Choroba dwubiegunowa, jak rozpoznać?
Czas trwania i częstotliwość epizodów
Nie każdy epizod podwyższonego lub obniżonego nastroju jest oznaką CHAD. Kluczowe jest występowanie regularne (cyklicznych) epizodów manii i depresji, które trwają określony czas (zazwyczaj od kilku dni do kilku tygodni) i znacząco wpływają na życie codzienne.
Diagnostyka medyczna
Diagnozę ChAD stawia lekarz psychiatra na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem i jego bliskimi. Istnieją także specjalistyczne testy psychologiczne pomagające w rozpoznaniu tej choroby.
Lekarz może posłużyć się wieloma narzędziami, takimi jak:
- Badanie fizykalne
- Wywiad medyczny, który będzie zawierał pytania dotyczące objawów, historii choroby, doświadczeń i historii rodzinnej
- Badania lekarskie w celu wykluczenia innych schorzeń
- Ocena zdrowia psychicznego
- Wywiad, rozmowa z rodziną
Choroba dwubiegunowa, jak zaradzić?
Choroba dwubiegunowa (CHAD) często zaczyna się od depresji. To może być początkiem różnych zaburzeń. Jednak nawracająca (często) depresja najczęściej nie jest CHAD. Jeśli zauważasz u bliskiej osoby powtarzające się często epizody skrajnych zmian nastroju bez powodu, warto skonsultować się ze specjalistą psychologiem lub lekarzem psychiatrą. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie mogą pomóc w kontrolowaniu objawów i poprawie jakości życia.
Choroba dwubiegunowa, leczenie
Leczenie może pomóc osobom, w tym z najcięższymi postaciami choroby dwubiegunowej (CHAD). Główne metody leczenia choroby afektywnej dwubiegunowej obejmują leki, psychoterapię lub połączone terapie:
Leki farmakologiczne
Zwłaszcza na początku leczenia będą kontrolować objawy choroby afektywnej dwubiegunowej. Lekarz będzie dobierać odpowiednie leki, które działają najlepiej. Niektórzy muszą przyjmować więcej leków. Nie odstawiaj leku na własną rękę bez rozmowy z lekarzem. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli masz obawy dotyczące skutków ubocznych leków lub nie tolerujesz dobrze jakiegoś leku.
Psychoterapia
Terapia, rozmową może pomóc rozpoznać i zmienić niepokojące emocje, myśli i zachowania. Może być bardzo przydatna w radzeniu sobie w trudnych chwilach, a także być edukacyjna. Są różne rodzaje psychoterapii, które mogą pomóc w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej.
Terapia elektrowstrząsowa
Zabieg stymulacji mózgu, który może pomóc złagodzić objawy. Może być stosowany, gdy ktoś potrzebuje leczenia, które zadziała szybciej niż leki. Może to mieć miejsce, gdy dana osoba ma wysokie ryzyko samobójstwa lub nie reaguje na leki.
Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS)
Zabieg stymulacji mózgu, który wykorzystuje fale magnetyczne w celu złagodzenia depresji. Jest to innowacyjna metoda leczenia. Nie jest tak silny jak elektrowstrząsy, ale w przypadku TMS nie potrzeba znieczulenia ogólnego. Ma również niskie ryzyko negatywnych skutków dla pamięci i myślenia.
Światłoterapia
Jest to metoda skuteczna w przypadku depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej (CHAD). Stan zdrowia osób, które zostały poddane 6 tygodniowej fototerapii znacząco się poprawił, a ponad połowa z nich osiągnęło pełną remisję. Wiele osób z chorobą dwubiegunową zauważyło, że ich depresja pogarsza się w pewnych porach roku (jesień i zima). Terapia światłem może pomóc w złagodzeniu objawów.
Zmiana stylu życia na zdrowszy
Regularne uprawianie jakiejś aktywności ruchowej, jak spacery, ćwiczenia, jazda na rowerze, pływanie pomogą ograniczyć niepożądane symptomy choroby. Regularne godziny snu, prowadzenie dziennika nastroju, również mogą pomóc w złagodzeniu objawów. Choroba afektywna dwubiegunowa to choroba trwająca przez całe życie. Jednak długotrwałe, ciągłe leczenie może pomóc w opanowaniu objawów i umożliwić prowadzenie zdrowego, udanego życia.
Brak leczenia, jakie skutki?
Nieleczona choroba dwubiegunowa (CHAD) może skutkować:
Konfliktowe relacje społeczne, rodzinne
Zaniedbywaniem obowiązków (dom, praca)
Ryzyko samobójstwa lub próby samobójcze
Używanie narkotyków i alkoholu
Problemy z prawem
Problemy finansowe
W nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia osoby chorej, jak i bliskich
Dzwoń na numer alarmowy 112
Dzwoń na pogotowie ratunkowe 999
Udaj się do szpitala z oddziałem psychiatrycznym
Udaj się do szpitala na SOR
Co kwalifikuje do szpitala psychiatrycznego, czytaj
Podsumowanie
Dokładna przyczyna choroby afektywnej dwubiegunowej jest nieznana. Prawdopodobnie w chorobie tej odgrywa rolę kilka czynników. Osoby o wyższym ryzyku zachorowań na CHAD to po jakichś traumatycznych przeżyciach lub żyjące w ciągłym stresie.