Demencja jest chorobą nabytą, która rozwija się na tle organicznego uszkodzenia mózgu. Objawia się spadkiem inteligencji i dezintegracją osobowości, która z czasem prowadzi do całkowitej niepełnosprawności.

Najczęstsze przyczyny demencji: choroba Alzheimera, uraz, choroba naczyniowa, łagodne lub złośliwe nowotwory mózgu. U osób starszych często diagnozuje się kilka chorób powodujących nabytą demencję.

Ustal rytm dnia dla pacjenta i trzymaj się planu w zwykłych czynnościach.

Dzięki planowi codzienne życie pacjenta stanie się bardziej zorganizowane i usprawnione. Ustalony rytm dnia będzie źródłem pewności i bezpieczeństwa, dla osoby z demencją.

1. Zachowuj w jak największym stopniu samodzielność osoby z demencją, która powinna jak najdłużej pozostać niezależna. Będzie to dużym ułatwieniem dla ciebie w pracy i sprawi, że osoba chora na demencję poczuje się szanowana.

2. Wspieraj chorego z demencją w utrzymaniu poczucia własnej wartości. Osoba chora na demencję, którą się opiekujesz, jest osobą, która ma uczucia. Twoje podejście do takiej osoby i twoje działania mają wpływ na tę osobę. Bądź tolerancyjny, szanuj uczucia pacjenta, nie omawiaj jego stanu zdrowotnego w jego obecności.

3. Powstrzymuj się od konfliktów. Wszelkie konflikty powodują stres zarówno dla osoby chorej na demencję, jak i dla ciebie. Staraj się zachować spokój w każdej sytuacji. Unikaj złości, frustracji i irytacji. Pamiętaj, że osoba z demencją nie jest winna, a tylko choroba.

4. Staraj się często przyciągać uwagę osoby chorej na demencję, powierzając proste zadania. Chory musi coś zrobić, jednak powierzone zadania powinny być łatwe do wykonania. Nie możesz dawać zadań zbyt trudnych, a ich wybór powinien być ograniczony. Zadania niemożliwe do wykonania dla osoby z demencją będą powodować stres i przyczynią się do pogorszenia kondycji.

5. Podkreślaj często zdolności osoby chorej na demencję, zwiększy to poczucie własnej wartości. Dobrze jest to stale powtarzać. Trzeba podkreślić, że demencja jest chorobą postępującą. W miarę postępu choroby możliwości pacjenta będą się zmieniać. Osoba opiekująca się musi być uważna i chętna do zmiany charakteru czynności osoby z demencją, tak aby nie powodować u niej stresu.

6. Zadbaj o bezpieczeństwo osoby chorej na demencję w domu. Objawy choroby, takie jak utrata pamięci i zaburzenia koordynacji ruchów, zwiększą ryzyko obrażeń i kontuzji osoby chorej na demencję. Konieczne jest, aby dom był jak najbardziej bezpieczny. W tym artykule możesz przeczytać jak urządzić bezpieczny dom.

7. Utrzymuj komunikację z osobą chorą na demencję. W miarę postępu choroby komunikacja będzie coraz trudniejsza. Pamiętaj, aby sprawdzać wzrok i słuch, a w razie potrzeby wykupić mocniejsze szkła i kupić lub wymienić aparat słuchowy.

Osoba z demencją, jak się komunikować?

1 . Zwracaj się z szacunkiem do osoby z demencją po imieniu

2 . Mów wyraźnie, powoli, twarzą w twarz, patrz w oczy osobie chorej na demencję

3 . Okazuj miłość i ciepło, przytulając chorego z demencją, (jeśli to jest miłe dla osoby z demencją)

4 . Słuchaj uważnie co mówi osoba chora

5 . Zwracaj uwagę na inne środki komunikacji poza werbalnymi

6 . Spróbuj ustalić, jakie gesty i słowa, odpowiedzi są najlepsze do skutecznego utrzymania komunikacji z osobą chorą na demencję

7 . Unikaj krytyki, sporów, konfliktów

8 . Zanim zaczniesz mówić, upewnij się, czy osoba z demencją cię słucha.

Osoba z demencją, jak mówić?

1 . Zachowaj spokój i mów cichym, normalnym głosem

2 . Mów krótkimi i prostymi zdaniami, przekazując jedną myśl

3 . Zawsze daj osobie chorej wystarczająco dużo czasu, aby zrozumiała twój przekaz.

Kąpiel i higiena osobista

Osoba z demencją może zapomnieć się umyć, nie widzieć potrzeby mycia lub nie pamiętać, jak to zrobić. Oferując choremu swoją pomoc, staraj się zachować jego godność osobistą.

1 . Podczas mycia staraj się utrzymać dotychczasowe nawyki i przyzwyczajenia osoby chorej

2 . Staraj się, aby mycie było jak najbardziej przyjemne i relaksujące

3 . Prysznic lub kąpiel w wannie, wybierz formę kąpieli, do jakiej jest przyzwyczajona osoba chora na demencję

4 . Jeśli osoba z demencją odmawia kąpieli lub prysznica, poczekaj chwilę, do czasu, gdy nastrój się zmieni osoby chorej

5 . Jeżeli osoba chora czuje się zawstydzona podczas kąpieli, możesz pozostawić zakryte intymne obszary ciała.

6 . Nie zapomnij o bezpieczeństwie w łazience, koniecznie zapewnij bezpieczeństwo. Wspomagaj się przedmiotami do tego celu (uchwyty, poręcze, dywaniki antypoślizgowe, specjalne stołki do kąpieli)

7 . Jeśli napotykasz, problemy podczas kąpieli to poproś, kogoś o pomoc.

Ubieranie się

1 . Osoba chora na demencję może z czasem zapomnieć o zmianie ubrania. Musisz w delikatny sposób pomóc w zmianie ubrania

2 . Dobrą praktyką jest układanie ubrań w kolejności, w jakiej mają być noszone.

3 . Używaj odzieży z elastycznymi paskami, rzepami, zamkami błyskawicznymi itp. a unikaj ubrań skomplikowanych i ciasnych. Lepsze są luźne ubrania.

4 . Nie wolno śpieszyć się z ubieraniem osoby chorej, zachęcaj go do samodzielnego działania.

5 . Buty powinny być wygodne, antypoślizgowe, z gumową podeszwą, luźne, na płaskiej podeszwie nie zsuwające się ze stopy.

Toaleta i nietrzymanie moczu, a osoba z demencją

1 . Pacjenci mogą zapomnieć, gdzie jest toaleta i co w niej robić, a także przestają wiedzieć, kiedy iść do toalety. Należy kontrolować w miarę możliwości i zachęcać do pójścia do toalety.

2 . Ustala się dokładny harmonogram wizyt.

3 . Oznacz drzwi do toalety dużymi, odpowiednimi naklejkami.

4 . Drzwi do toalety powinny być otwarte, aby łatwiej było je znaleźć.

5 . Ubranie powinno być łatwe do zdjęcia.

6 . Ogranicz picie przed snem, w granicach rozsądku.

7 . Jeśli to konieczne, zakładaj pieluchy na noc.

Osoba z demencją nie śpi dobrze- co robić?

Chory może nie spać w nocy i zakłócać spokojny sen całej rodziny.

1 . Staraj się nie pozwalać spać w ciągu dnia.

2 . Pomocny będzie codzienny spacer. Zapewnij więcej aktywności fizycznej w ciągu dnia.

3 . Osoba chora często gubi rzeczy i oskarża innych o kradzież, często zapomina, gdzie położyła różne przedmioty. Nie denerwuj się, to jest choroba.

4 . Dowiedz się, czy chory ma wybrane miejsce, w którym ukrywa swoje rzeczy

5 . Miej pod ręką zapasowe ważne przedmioty, takie jak zapasowy komplet kluczy czy okulary.

6 . Sprawdzaj kosze na śmieci przed wyrzuceniem z nich śmieci.

7 . Odpowiadaj spokojnie na oskarżenia, nie denerwuj się. Zgódź się, że przedmiot zaginął i pomóż go odnaleźć.

Odżywianie i gotowanie

Osoba z demencją często zapomina o jedzeniu i może nie pamiętać, jak posługiwać się widelcem lub łyżką. W późniejszych stadiach choroby musi być karmiony. Mogą pojawić się także problemy fizyczne, jak brak możliwości normalnego żucia i połykania pokarmu. W późniejszym stadium choroby chory może utracić zdolność samodzielnego przygotowywania posiłków. Będzie to stanowić poważny problem, jeśli osoba chora na demencję mieszka samotnie. Słaba koordynacja ruchowa prowadzi z czasem do zwiększonego ryzyka obrażeń, takich jak oparzenia i skaleczenia podczas przygotowywania posiłków. Staraj się zapewnić choremu gotowe jedzenie np. catering.

1 . Przypomnij osobie chorej o jedzeniu

2 . Podawaj jedzenie, które będzie mogła jeść rękoma

3 . Pokrój żywność na małe kawałki, aby zapobiec zadławieniu się

4 . W późniejszych stadiach choroby przygotowuj jedzenie zmiksowane, przeciery i płynne pokarmy

5 . Przypomnij, aby osoba z demencją jadła powoli

6 . Nie zapominaj, że osoba chora z demencją może stracić uczucie zimna i gorąca oraz poparzyć się, dlatego jedzenie powinno być ciepłe, a nie gorące

7 . Nie podawaj więcej niż jedną porcję na raz

8 . Jeśli ma problemy z połykaniem, zwróć się o poradę do swojego lekarza, a także poproś o skierowanie do logopedy

9 . Upewnij się, czy osoba chora otrzymuje wystarczającą ilość składników odżywczych.

Ucieczki z domu

Czasami na początku demencji osoby chore wykazują tendencję do wychodzenia z domu samodzielnie. Chory może wyjść i błąkać się po okolicy, udać się w nieznanym kierunku, a także zgubić się, a nawet wylądować w innym mieście.

1 . Zadbaj, aby osoba z demencją miała przy sobie jakąś formę dokumentu tożsamości np. w postaci naszywek na ubrania w miejscu dostępnym tam, gdzie metki są wszywane (nazwisko, imię, adres, telefon do rodziny)

2 . Inną formą może być kartka w kieszeni ubrania zawierająca adres i numer telefonu, pod którym może skontaktować się z najbliższymi krewnymi lub opiekunami tej osoby. Jednak pamiętaj, że kartka może wypaść

3 . Upewnij się, że wszystkie wyjścia z domu są dobrze zamknięte, aby osoba chora była w domu bezpieczna i nie mogła opuścić domu bez twojej wiedzy.

4 . Jeśli chory się zgubi, a następnie szczęśliwie odnajdzie, kontroluj swoje emocje. Mów spokojnie, nie karć chorego, staraj się wyrazić mu swoje wsparcie, gdy zostanie odnaleziony

5 . Przydatne jest posiadanie aktualnego zdjęcia osoby chorej na wypadek, gdyby się zgubiła i potrzebna była pomoc innych osób w odnalezieniu

6 . Dobrym sposobem jest przymocowanie do wszystkich drzwi nietłukące się lustra. Własne odbicie w lustrze odwraca uwagę osoby chorej na demencję od zamiaru otwarcia drzwi.

Osoba z demencją agresywnie się zachowuje

Zwiększona pobudliwość osoby chorej na demencję może być konsekwencją stresu spowodowanego nadmiernym napięciem psychicznym lub fizycznym. Oprócz tego powodem może być brak możliwości zrozumienia życzeń chorego przez innych lub inne schorzenia.

Jak się zachować w powyższej sytuacji?

1 . Staraj się zachować spokój i nie okazuj własnego strachu ani niepokoju

2 . Należy unikać agresywnego zachowania w stosunku do osoby chorej na demencję. Oskarżający, groźny lub osądzający ton głosu może zwiększyć agresję chorego

3 . Nie powinieneś przebywać zbyt blisko chorego, może on odebrać to jako zagrożenie

4 . Skieruj uwagę chorego na spokojniejsze zajęcia, jeśli to nie pomoże, lepiej nie podejmuj innych, aktywnych działań, poczekaj, aż atak minie

5 . Upewnij się, że niebezpieczne przedmioty (noże, widelce, etc.) są poza zasięgiem chorego

6 . Spróbuj ustalić, co spowodowało taką reakcję u chorego i zadbaj o to, aby takie stany się nie powtarzały

Jeżeli osoba z demencją zachowuje się agresywnie coraz częściej, należy zwrócić się o pomoc do lekarza specjalisty. Powtarzalne działania osób chorych na demencję są takie, jak: w kółko mówią i pytają o te same rzeczy, mogą nieustannie chodzić za tobą, nawet gdy idziesz do toalety.

Jak się zachować?

Jeśli rozmowa nie pomaga, możesz odwrócić uwagę chorego np. spacerem, jedzeniem lub ulubioną czynnością

Ważne jest, aby pokazać, że rozumiesz uczucia chorego

Nie napominaj osobę chorą na demencję, że zadała już to czy tamto pytanie

Jeśli chory wykonuje stale pewne stereotypowe ruchy, możesz dać mu coś do zajęcia rąk, np. miękką piłkę, którą można ścisnąć, lub ubranko, które można złożyć.