W przypadku gdy osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem z powodów zaburzeń psychicznych można wobec niej orzec ubezwłasnowolnienie całkowite.

Oprócz zaburzeń psychicznych, ubezwłasnowolnienie może być zastosowane, gdy występuje choroba psychiczna, upośledzenie umysłowe lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne (w tym pijaństwo lub narkomania).

Osoba taka musi mieć ukończone 13 lat.

Gdy z powyższych względów możliwość kierowania swoim postępowaniem jest ograniczona i potrzebna jest pomoc do prowadzenia spraw danej osoby, można orzec względem niej ubezwłasnowolnienie częściowe. Ubezwłasnowolnienie częściowe można orzec tylko wobec osoby pełnoletniej. Osoba ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie decydować o swojej osobie oraz o swoim majątku.

SKUTKI UBEZWŁASNOWOLNIENIA CAŁKOWITEGO

Dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie ustanawia się opiekuna (nie dotyczy to dzieci pozostających jeszcze pod władzą rodzicielską). Osoba taka nie może samodzielnie dokonywać ważnych czynności prawnych, z wyjątkiem drobnych, bieżących spraw życia codziennego (codziennych zakupów czy korzystania z drobnych usług), oraz o ile czynność taka nie jest dla niej rażąco krzywdząca. Czynności dotyczące np. majątku osoby ubezwłasnowolnionej czy zakupu i sprzedaży wartościowych rzeczy są dokonywane w imieniu takiej osoby wyłącznie przez opiekuna.

SKUTKI UBEZWŁASNOWOLNIENIA CZĘŚCIOWEGO

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratora. Osoba taka może samodzielnie dokonać czynności prawnych związanych z drobnymi, bieżącymi sprawami życia codziennego. Może także bez zgody kuratora zarządzać swoim zarobkiem (chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów postanowi inaczej). Ponadto, osoba ubezwłasnowolniona częściowo może swobodnie decydować o przedmiotach majątkowych, które kurator oddał jej do swobodnego użytku. Dla większości jednak czynności wykraczających poza drobne, codzienne sprawy, potrzeba będzie zgoda kuratora (sprzedaż, darowizna, zakup wartościowych rzeczy czy praw, najem).

W istotnych jednak sprawach dotyczących majątku osoby ubezwłasnowolnionej (jak np. sprzedaż domu) opiekun oraz kurator muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego.

Osoba ubezwłasnowolniona (zarówno całkowicie, jak i częściowo) nie może sporządzić ani odwołać testamentu. Sporządzenie czy odwołanie nie będzie też możliwe przez ustanowionego dla takiej osoby opiekuna czy kuratora.

JAK DOCHODZI DO UBEZWŁASNOWOLNIENIA?

O ubezwłasnowolnieniu decyduje sąd okręgowy (miejsca zamieszkania osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona).

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:

• małżonek osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
• krewni w linii prostej, czyli dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie (o ile nie ma przedstawiciela ustawowego);
• rodzeństwo (o ile nie ma przedstawiciela ustawowego);
• przedstawiciel ustawowy tej osoby;
• prokurator;
• Rzecznik Praw Obywatelskich.

Osobę, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, sąd wysłuchuje w obecności psychologa oraz lekarza psychiatry lub neurologa (w zależności od stanu zdrowia tej osoby).

 Przydatne linki: 

Rodzaje testamentów

Szukaj adwokata

Tekst:

Data utworzenia: 10 luty 2023 

MT